"Mijn leven is onomkeerbaar veranderd" - Reliwerk

Interviews no image

Gepubliceerd op 3 april 2015

“Mijn leven is onomkeerbaar veranderd”

nolyusEvelyn Noltus (1961) is predikant en werkt als geestelijk verzorger in de ouderenzorg. In het boek Alleen dit gezicht dat binnenkort bij uitgeverij Skandalon verschijnt, vertelt ze over haar burn-out. Een gesprek over leegte en uitputting, goede coaching en luisteren naar je ziel.

Door: Greco Idema

Wie is Evelyn Noltus?
“Evelyn Noltus is een vrouw die houdt van het leven en van mensen. Een vrouw die graag zingt en wandelt, een glas wijn drinkt met vrienden en vriendinnen. Die 33 jaar getrouwd is met de liefste man van de wereld en een fantastisch gezin heeft met drie volwassen kinderen en twee schoondochters. Drie en vijftig jaar oud/jong, warm, gevoelig, humor, creatief als kernwoorden.”

Je hebt theologie gestudeerd in Utrecht. Waarom theologie?
“Inderdaad heb ik in Utrecht gestudeerd, als net-18 jarig meisje tussen vele oudere Gereformeerde Bonds-mannen. Ik wilde geen dominee worden want dat associeerde ik niet met iets dat ik zou kunnen of willen. Een preek maken, een gemeente leiden: ik zag het mijzelf niet doen! Ik ging de studie doen omdat ik me interesseerde voor godsdienst, bijbelwetenschap en psychologie – en dat allemaal in 1 studie terug vond. Op dat moment had ik geen enkel idee of, en zo ja wat, ik met deze studie wilde gaan doen. Dat kwam pas veel later, tijdens mijn bijbaantje in een verpleeghuis. Toen kwam het verlangen op om pastor te zijn, met mensen een stukje van hun leven op te lopen, om te zoeken naar hun bronnen van kracht. Dat ging evenzeer over mijn eigen zoektocht naar geloof en kracht.”

Hebben dominees eigenlijk ook niet een onmogelijk beroep? Je moet als dominee immers alles tegelijkertijd zijn…
“Ik ga steeds meer leren welke aspecten van dat rare, bijzondere, onmogelijke en fantastische beroep het beste bij mij passen. En steeds minder geloof ik in het beroemde/beruchte schaap met de vijf poten. Iedere levensfase brengt ook weer nieuwe kennis en interesse met zich mee. Zo vind ik het nu leuk om wat meer de leidinggevende kanten, het visie ontwikkelen en mensen enthousiast maken, te laten zien en wat meer in de senior-rol te kruipen.”

Hoe zie je de toekomst van het predikantschap? En van de geestelijke verzorging? 
“Dat zijn twee vragen tegelijkertijd.  De toekomst van het predikantschap is iets anders dan die van de geestelijke verzorging, dat zijn echt andere vakken! Mij lijkt het voor beiden van groot belang om de ontwikkelingen die er zijn in kerk en maatschappij, als predikant of als geestelijk verzorger, heel flexibel te volgen. Je kan er van alles van vinden en je ertegen verzetten, of vasthouden aan het oude vertrouwde, maar de veranderingen houd je daarmee niet tegen. De geestelijk verzorger zal steeds meer tweedelijns werk gaan doen: anderen (ook vrijwilligers) coachen en scholen in het herkennen van levensvragen en het begeleiden van zingevingsvragen; ethische scholing geven, teams in de zorg scholen. Predikanten moeten leren out of the box te denken. Het gaat niet om de vraag: ‘hoe lok ik mensen naar de kerkdienst’, maar over ‘hoe breng ik het geloof in de goede God als grond onder je bestaan en als bron van levenskracht over aan mensen van deze tijd’. Dat vraagt, in beide gevallen, zowel van de geestelijk verzorger als de predikant, durven oude vormen los te laten en nieuwe wegen te bewandelen.”

Wat was de oorzaak van jouw burnout?
“Ik zou zeggen: lees mijn boek, haha, dan weet je er alles van. Heel kort door de bocht: mijn burn-out werd veroorzaakt doordat ik als zielzorger altijd zorgde voor de ziel van anderen en niet goed geluisterd heb naar mijn eigen ziel. Uit angst voor conflicten of disharmonie en uit angst om te durven zijn wie ik ben, heb ik mijzelf voorbijgelopen en uitgeput. Werkomstandigheden spelen mee, maar niet iedereen wordt ziek binnen dezelfde omstandigheden. Het ging dus vooral over hoe ik doorgaans omga met moeilijke omstandigheden.”

Kun je aangeven wat je allemaal hebt moeten doorstaan?
“Eerst maanden van totale leegte en uitputting. Op de bank zitten en wezenloos voor me uit staren. Te moe zijn om een kopje thee te zetten. Duizelig, slecht zien, ziek, niet kunnen lezen, (vreselijk voor een dominee) nergens op kunnen concentreren, zelfs niet op het maken van een boodschappenlijstje. Te moe om te slapen dus maandenlang nauwelijks slaap. Vele paniekaanvallen omdat ik bang was dat het zo zou blijven. Daarna met vallen en opstaan de weg naar herstel ingezet, een lange reis van inkeer in mijzelf en zoeken naar mijn bronnen van kracht.”

Wat heeft ervoor gezorgd dat je weer hersteld bent van de burn-out?
“Ik heb het grote geluk gehad om op het goede moment precies de goede coaching te krijgen, die energetisch gericht was en me het contact met mijn gevoel en lichaam liet terug vinden. Dat, en gesprekken met een paar mensen in mijn omgeving, en de onvoorwaardelijke liefde en steun van mijn gezin en vrienden, gaf me de veiligheid om heel intensief mijn hele leven onder de loep te nemen. Een lange zoektocht naar oude patronen, maar ook naar een meer doorleefd geloof. Ik leerde om mijn leven meer toe te vertrouwen aan God, en om te vertrouwen op mijn eigen innerlijke leiding en stem. Ik leerde mijzelf te aanvaarden zoals ik aanvaard ben door God.”

Nog wel eens bang dat het weer fout zal gaan?
“Nee, eigenlijk niet. Mijn leven is onomkeerbaar veranderd. Ik durf veel meer te zijn wie ik ben en zal mijzelf nooit meer zo verstoppen en daarmee kwijtraken. Natuurlijk, als ik eens een dagje erg moe ben of moeite heb met concentreren op waar ik mee bezig ben, denk ik wel eens: o nee toch? Maar echt bang voor ‘nog eens een burn-out’ ben ik niet. Iedereen is wel eens moe of ongeconcentreerd.”

Hoe vaak komt burn-out voor bij predikanten en geestelijk verzorgers? 
“Er is een onderzoek gedaan onder gemeentepredikanten, vanuit Ruimzicht o.l.v. Anne Weiland. Er waren 643 respondenten, van wie er 138 verschijnselen van uitputting en stress vertoonden (wat nog niet gelijk staat aan een burn-out, maar toch…). Niet voor niets organiseert de landelijke Bond van Predikanten (BNP) dit jaar haar studiedag op 14 april over het thema: ‘Tussen bevlogenheid en burn-out.’ Kennelijk zijn de cijfers alarmerend. Ook onder de meest directe collega’s in mijn omgeving, zowel geestelijk verzorgers als gemeentepredikanten, was er veel herkenning toen ik vertelde over mijn burn-out.  Bijna iedereen gaf toe daar zelf ook wel eens tegenaan te zitten of gezeten te hebben. Dat was voor mij de aanleiding om mijn boek te gaan schrijven.”

Wat is de belangrijkste tip die je hebt voor predikanten en geestelijk verzorgers die het veel te druk hebben en gestrest leven?
“Moeilijk te zeggen, voor ieder zal de oorzaak immers ergens anders liggen. Bij mij ging het niet eens zozeer om ‘te hard werken’ – als je je werk leuk vindt, kan je immers veel. Maar wel: luister naar je ziel. Neem tijd voor stilte, meditatie en een boswandeling in je eentje. Luister serieus maar soms ook met humor, naar wat er in jou naar boven komt. Omarm wat er is. Omarm jezelf met je lichte kanten en met je schaduwzijden. Trek je regelmatig even terug op jezelf. Dat deed Jezus ook. Als Hij dat kon, zonder zich schuldig te voelen over zijn gemeente, dan wij toch ook?”

Greco Idema is hoofdredacteur van Reliwerk

Reacties




Back to Top ↑